Czarny bez i jego nietypowe odmiany. Jak uprawiać ten krzew w ogrodzie

Katarzyna Józefowicz
Czarny bez ma owoce i kwiaty wykorzystywane w ziołolecznictwie i do przetworów. Ale warto też zwrócić na dekoracyjne walory tego krzewu i jego ozdobne odmiany.
Czarny bez ma owoce i kwiaty wykorzystywane w ziołolecznictwie i do przetworów. Ale warto też zwrócić na dekoracyjne walory tego krzewu i jego ozdobne odmiany. Katarzyna Laszczak
Czarny bez to dość pospolity krzew, ale ma kilka bardzo nietypowych i pięknych odmian. Podpowiadamy, o co zadbać w jego uprawie i na jakie odmiany zwrócić uwagę.

Czarny bez (Sambucus nigra)od wieków rozbudzał wyobraźnię i kojarzył się z magią, śmiercią i ciemnymi mocami. Obecnie nie jest już jednak traktowany jak roślina tajemnicza i magiczna, a raczej użytkowa i ozdobna. Wprawdzie w swoich tkankach zawiera liczne toksyny (obecne głównie w liściach i niedojrzałych owocach), które w większych ilościach mogą być niebezpieczne, ale wykorzystywany w odpowiedni sposób jest znakomitym lekarstwem na różne dolegliwości. Przede wszystkim nie należy jeść surowych ani niedojrzałych owoców czarnego bzu.

Czarny bez na syrop i nalewkę

Czarny bez ma udowodnione działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne (roślina przydatna w leczeniu przeziębienia lub grypy).

W lecznictwie wykorzystuje się głównie dojrzałe i przetworzone owoce bzu (wysoka temperatura neutralizuje toksyny, dlatego z owoców przyrządza się soki, dżemy lub konfitury). Użyteczne są też kremowo-białe, ostro pachnące, baldachowate kwiaty, które pojawiają się w czerwcu. Po wysuszeniu stanowią surowiec na lecznicze herbatki. Kwiaty często są też wykorzystywane w kuchni i po usmażeniu w cieście podawane jako przekąska. Nadają się też do przygotowywania nalewek, naparów i syropów na kaszel.

Czy owoce różnych odmian czarnego bzu są jadalne?

Owoce i kwiaty do celów leczniczych mogą być zbierane zarówno z roślin dzikich jak i odmian ozdobnych, jednak najbardziej wartościowy surowiec pozyskuje się z odmian towarowych, rodzących większe i liczniejsze owoce (np. „Alleso”, „Samyl”, „Sampo”).

Bardzo ozdobne odmiany czarnego bzu

Do uprawy w ogrodach polecane są jednak głównie odmiany ozdobne, których na rynku nie brakuje. Zwykle są to duże rośliny, nadające się do większych ogrodów, ale można wśród nich znaleźć też miniaturki, odpowiednie do uprawy nawet na małej rabacie. Do najpiękniejszych należą między innymi:

  • „Aurea” - o kopulastym pokroju i szerokich liściach, które początkowo są żółte, później żółtozielone, wys. ok. 2-3 m,
  • „Aureomarginata” - o dużych, zielonych liściach z szerokim, jasnożółtym marginesem, wys. ok. 2-3/4 m,
  • „Black Beauty” - atrakcyjna odmiana o bordowych liściach i pędach oraz różowych, pachnących kwiatach, wys. ok. 2-3 m,
  • „Eva” nazywana też „Black Lace” - piękna odmiana o bardzo ciemnych, prawie czarnych, błyszczących, mocno powcinanych, pierzastych liściach oraz jasnoróżowych kwiatach, wys. ok. 3-4 m, ze względu na ażurowy pokrój, może przypominać klony palmowe,
  • „Guincho Purple” - duży krzew o kopulastej koronie, liście szerokie, początkowo bordowe, później bordowo-zielone, kwiaty pachnące, w pączkach różowe, po rozwinięciu białe, wys. ok. 3-4 m,
  • „Laciniata” - krzew o wzniesionym pokroju, mocno powcinanych, pierzastych, zielonych liściach i białych kwiatach, wys. ok. 2-3 m,
  • „Madonna” - krzew o kopulastym pokroju i białych kwiatach oraz dużych, jasnozielonych liściach otoczonych szerokim, nieregularnym, kremowym marginesem, wys. ok. 2-3 m,
  • „Pulverulenta” - o kopulastym pokroju i cienkich, pierzastych, pstrych, biało nakrapianych liściach, wys. ok. 2-3 m,
  •  „Pygmy” - karłowa odmiana o kopulastym pokroju, zielonych, szerokich liściach i białych kwiatach, wys. ok. 0,5-1 m.

Czarny bez jest krzewem nie tylko pięknym i użytkowym, ale też łatwym w uprawie. Najlepiej czuje się na słonecznych stanowiskach i żyznych, próchniczych, przepuszczalnych, lekko wilgotnych glebach, ale poradzi sobie też w półcieniu i na każdej typowej glebie ogrodowej.

Jedynie odmiany o pstrych lub barwnych liściach potrzebują więcej światła, gdyż w cieniu ich liście tracą intensywne kolory. Krzew nie lubi zastoisk mrozowych i dużego zachwaszczenia, ale dobrze znosi niskie temperatury, zanieczyszczone powietrze i suszę.

Różowe kwiaty i niemal czarne, koronkowe liście czarnego bzy Black Lace to niezwykła ozdoba ogrodu. W dodatku krzew nie ma dużych wymagań uprawowych
Różowe kwiaty i niemal czarne, koronkowe liście czarnego bzy Black Lace to niezwykła ozdoba ogrodu. W dodatku krzew nie ma dużych wymagań uprawowych SonjaKalee - pixabay.com

Przycinanie czarnego bzu

Krzewy czystego gatunku nie wymagają przycinania, jednak jego odmiany ozdobne i użytkowe lepiej się krzewią i mają ładniejszy, bardziej zwarty pokrój, jeśli każdego roku ich pędy będą skracane (głównie wysokie, jednoroczne pędy tzw. „wilki”). Co kilka lat powinno się przeprowadzić silniejsze cięcie odmładzające, polegające na wycięciu u podstawy części najstarszych pędów. Robi się to wczesną wiosną.

Rozmnażanie czarnego bzu

Czarny bez doskonale rozmnaża się z siewu nasion, a nawet daje obfity samosiew (może stać się nawet inwazyjny), ale jego ozdobne odmiany rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie (przez sadzonki zielne lub zdrewniałe), gdyż tylko wtedy możemy mieć pewność, że potomstwo powtórzy cechy odmianowe. Młode rośliny owocują po 3-4 latach.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wyższy podatek od nieruchomości od 2023 roku - video flesz

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na e-ogrodek.pl e-ogrodek.pl
Dodaj ogłoszenie