Rącznik pospolity (rycynus). Jak uprawiać tę roślinę i na co uważać

Katarzyna Józefowicz
Rącznik zwany rycynusem jest ciekawą i pożyteczną rośliną. Ale jest też niebezpieczny, więc trzeba się zastanowić, zanim go posadzimy.
Rącznik zwany rycynusem jest ciekawą i pożyteczną rośliną. Ale jest też niebezpieczny, więc trzeba się zastanowić, zanim go posadzimy. MonikaP - pixabay.com
Rącznik pospolity zwany też rycynusem wygląda efektownie, ale jest trujący. Podpowiadamy, jak uprawiać roślinę, z której pozyskuje się olej rycynowy.

Kiedyś popularny w ogrodach rącznik pospolity czyli inaczej rycynus (_Ricinus communis) _dziś na rabatach pojawia się rzadko, choć z pewnością nie można odmówić mu walorów dekoracyjnych. Powodem spadku jego popularności może być ciemna strona natury rącznika, który zaliczany jest do ścisłego grona silnie trujących roślin.

Rącznik pospolity – roślina trująca i źródło oleju rycynowego

Tkanki rącznika zawierają z toksyczną rycynę oraz inne trujące substancje, których najwięcej znajduje się w owocach i nasionach - spożycie kilku nasion może skończyć się śmiercią.

Dawniej rącznik był wykorzystywany do celów leczniczych i nawet dzisiaj olej z nasion rącznika czyli olej rycynowy ma zastosowanie w medycynie. Ponieważ jednak samodzielne pozyskiwanie go z roślin w celach leczniczych jest wyjątkowo niebezpieczne, należy pozostawić to zadanie specjalistom (roślina nie pojawia się nawet w książkach o tematyce ziołoleczniczej).

Odpowiednio przygotowany olej (pozbawiony toksyn) jest także stosowany w kosmetyce, można go spotkać m.in. w szamponach, gdzie występuje pod nazwą „castor oil”.

Dowiedz się więcej: Jakie zastosowanie ma olej rycynowy

Rycynus w ogrodzie

Jeśli jednak będziemy świadomi zagrożeń i w odpowiedni sposób zajmiemy się rącznikiem (podobnie jak innymi silnie trującymi roślinami ozdobnymi np. wawrzynkiem wilczełyko), roślina może stać się niezwykle atrakcyjnym i ciekawym elementem ozdobnym naszego ogrodu.

Należy tylko pamiętać, aby prace pielęgnacyjne wokół niej wykonywać w rękawiczkach ochronnych i nie uprawiać jej w ogrodach, w których bawią się dzieci lub przebywają zwierzęta domowe. Warto też usuwać z roślin dojrzałe owoce, zanim jeszcze ich osłonki zaczną pękać, uwalniając duże, ciemne, nakrapiane nasiona. Wyglądają one atrakcyjnie, ale nasiona rącznika są wyjątkowo trujące.

Rączniki nawet w polskim klimacie osiągają spore rozmiary, więc trzeba zostawić im dużo miejsca.
Rączniki nawet w polskim klimacie osiągają spore rozmiary, więc trzeba zostawić im dużo miejsca. Driesel - pixabay.com

Jak wygląda rącznik pospolity

Rącznik pospolity pochodzi z ciepłego klimatu (m.in. Afryka), gdzie ma postać sporego krzewu lub niewielkiego drzewa (dorasta do 2 – 4/5 m wys.). Nie toleruje nawet najmniejszych przymrozków, dlatego w naszym kraju jest traktowany jako roślina jednoroczna uprawiana z nasion.

Na odpowiednim stanowisku rośnie jednak bardzo szybko i w sezonie może osiągać nawet 1,5-2,5 m wysokości, dlatego należy przeznaczyć dla niego odpowiednio dużo miejsca.

Największą ozdobą rącznika jest jego wzniesiony, rozłożysty pokrój, duże, mocno klapowane, dłoniaste, często podbarwiane na czerwono liście, osadzone na długich, sztywnych, gładkich ogonkach. Pod koniec lata pojawiają się efektowne okrągłe, kolczaste, czerwone owocostany, skupione w groniaste kępki na szczytach pędów kwiatostanowych.

Mniejszą rolę ozdobną pełnią drobne kwiaty, zebrane na pędach w groniaste kwiatostany. Rośliny są rozdzielnopłciowe, ale jednopienne. Ich kwiaty żeńskie znajdują się w górnej części kwiatostanu (później przekształcają się w owoce), a męskie w dolnej.

Rącznik pospolity - uprawa

Jeśli zdecydujemy się na posiadanie w ogrodzie rącznika, nie powinniśmy mieć z nim żadnych większych problemów, gdyż roślina jest stosunkowo łatwa w uprawie. Do dobrego wzrostu i rozwoju potrzebuje przede wszystkim słonecznego, ciepłego stanowiska oraz żyznej, przepuszczalnej, lekko wilgotnej gleby. Źle znosi suszę, ale jednocześnie nie lubi też mokrego podłoża, które prowadzi do gnicia jego korzeni.

Nasiona rycynusu są śmiertelnie trujące. Zastanówmy się nad jego uprawą, jeśli w ogrodzie bawią się dzieci.
Nasiona rycynusu są śmiertelnie trujące. Zastanówmy się nad jego uprawą, jeśli w ogrodzie bawią się dzieci. Katarzyna Laszczak

Kiedy i jak wysiewać i sadzić rycynus

Rącznik pospolity jest w naszym kraju rośliną jednoroczną, uprawianą głównie z nasion. Ponieważ jednak ma długi okres wegetacji i kocha ciepło, jego nasiona należy wysiać już w marcu, inaczej może nie zdążyć zakwitnąć i wydać owoców. Nasiona wysiewa się pojedynczo do małych doniczek wypełnionych żyznym, próchniczym podłożem i przechowuje w ciepłym, widnym miejscu. Przed siewem nasiona dobrze jest namoczyć przez około dobę w wodzie, dzięki czemu szybciej i bardziej równomiernie będą kiełkować.

Młode rośliny sadzi się w ogrodzie na miejscu stałym po minięciu wiosennych przymrozków (druga połowa maja).

Z czym sadzić rącznik

Ze względu na spore rozmiary i ładny pokrój, rącznik pospolity pięknie prezentuje się jako soliter na tle trawnika lub białej ściany budynku, ale może być też wykorzystywany do tworzenia szpalerów wzdłuż ogrodzeń i chodników lub żywopłotów, osłaniających nieatrakcyjne elementy ogrodowej architektury (np. szopę na narzędzia, kompostownik, mur) lub dzielących ogród na strefy. Ładnie prezentuje się w kompozycjach z rudbekiami, astrami bylinowymi, jeżówkami czy kosmosem podwójnie pierzastym.

Co ciekawe rącznik posiada też kilka atrakcyjnych odmian, które różnią głównie barwą liści i pędów (np. „Gibsonii”, „Carmencita”, „Impala”).

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wyższy podatek od nieruchomości od 2023 roku - video flesz

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na e-ogrodek.pl e-ogrodek.pl
Dodaj ogłoszenie